Hoe ChatGPT, Perplexity en Google AI aan informatie over je bedrijf komen

AI-systemen halen informatie over jouw bedrijf uit drie bronnen: je eigen website, wat anderen ergens anders over je hebben geschreven, en een verouderd geheugen uit de training. Welke van die drie wint, verschilt per systeem en per vraag. ChatGPT en Perplexity halen bij een concrete vraag over een lokaal bedrijf bijna altijd live pagina's op. Google AI Overviews leunt op de gewone Google-index. En bij alle drie geldt dat wat anderen over je schrijven vaak zwaarder telt dan wat je zelf publiceert.

Ik krijg deze vraag sinds begin dit jaar in bijna elk kennismakingsgesprek. Een aannemer die merkt dat ChatGPT drie collega's noemt en hem niet. Een boekhouder wiens klant zei dat hij de tarieven al bij een AI had opgevraagd. Ik ben er daarom in gedoken vanuit mijn eigen site, en heb gemeten wat er gebeurde toen ik dingen veranderde. Wat hieronder staat is geen theorie uit een blogpost van een Amerikaans bureau, maar wat ik terugzag in mijn eigen logbestanden en in de antwoorden zelf.

Waar ChatGPT informatie over je bedrijf vandaan haalt

Er lopen twee routes naast elkaar, en het verschil daartussen verklaart bijna alle verwarring over dit onderwerp. De eerste route is het geheugen: alles wat het model tijdens de training heeft gelezen, samengeperst tot patronen. Die kennis is breed maar oud, en er zit geen bronvermelding aan vast. Voor een vraag als "wat is een goede marge in de bouw" is dat prima. Voor "welke aannemer in Assen kan een aanbouw doen" is het waardeloos, want dat soort informatie verandert continu en zit vaak helemaal niet in de trainingsdata.

De tweede route is live zoeken. Het systeem stelt op het moment van jouw vraag zelf een zoekopdracht op, haalt een handvol pagina's op, leest die, en schrijft daar een antwoord uit. Dat gebeurt bij ChatGPT via de zoekfunctie, bij Perplexity standaard bij vrijwel elke vraag, en bij Google AI Overviews via de gewone zoekindex. Deze route is actueel, en dit is de route waar jij invloed op hebt.

De praktische regel: hoe specifieker en hoe lokaler de vraag, hoe groter de kans dat het systeem live gaat zoeken. Iemand die vraagt "wat kost een website" krijgt waarschijnlijk een antwoord uit het geheugen. Iemand die vraagt "wie kan een website bouwen voor mijn installatiebedrijf in Groningen" zet vrijwel zeker een live zoekopdracht in gang. Dat tweede type vraag is precies het type waar jij bij wilt zitten.

De vier AI-systemen naast elkaar

Ze werken niet hetzelfde, en dat betekent dat je niet één trucje hebt dat overal werkt. Dit is het onderscheid dat er in de praktijk toe doet.

Wat hieruit volgt is belangrijker dan het lijstje zelf. Google AI Overviews draait op de gewone index, dus alles wat je aan normale vindbaarheid in Google doet telt daar direct mee. ChatGPT en Perplexity hebben hun eigen route, en daar kun je goed zichtbaar zijn zonder in de Google-top-tien te staan. Dat is precies waarom dit voor kleinere bedrijven interessanter is dan gewone SEO: de drempel ligt lager.

Welke bronnen zwaar wegen in een AI-antwoord over je bedrijf

Geen enkele aanbieder publiceert hoe zwaar hij welke bron laat meetellen. Wat ik hieronder zet, komt uit wat ik terugzie in de bronvermeldingen onder AI-antwoorden over lokale bedrijven, bij mijn eigen klanten en bij mezelf. Neem het als een goed onderbouwde observatie, niet als een officieel algoritme.

De rij die de meeste ondernemers verrast is die vierde en vijfde. Wat anderen over je schrijven weegt zwaar, en daar kun je niet zomaar bij. Een model dat moet beoordelen of jij een serieus bedrijf bent, hecht meer waarde aan drie onafhankelijke vermeldingen dan aan tien pagina's op je eigen domein waar je zelf zegt dat je goed bent. Dat is niet oneerlijk, dat is precies hoe een mens het ook zou beoordelen.

Het verschil tussen getraind geheugen en live zoeken, en waarom dat je kan opbreken

Hier gaat het geregeld mis, en het is goed om te weten waarom. Als een model uit zijn geheugen put, kan het informatie over jou geven die twee jaar oud is. Een oud adres. Een dienst die je niet meer levert. Een prijs die je allang hebt aangepast. En het klinkt net zo stellig als een antwoord dat wel klopt, want zo'n systeem zet er geen waarschuwing bij.

Het vervelende is dat je dat oude geheugen niet kunt corrigeren. Je kunt geen formulier invullen om ChatGPT te vertellen dat je verhuisd bent. De enige route is indirect: zorgen dat de actuele informatie zo duidelijk en zo breed vindbaar is dat het systeem bij een live zoekopdracht de nieuwe versie tegenkomt en die zwaarder laat wegen dan zijn eigen herinnering.

Dat lukt beter dan je zou denken, mits je consistent bent. Staat je adres op vijf plekken hetzelfde en op één plek anders, dan is er twijfel. Staat het overal identiek, dan wint de actuele versie. Precies daarom is de saaie klus van je gegevens overal gelijk trekken zoveel waard, en zit die klus in mijn SEO-abonnement altijd in de eerste maand.

Wat je zelf in de hand hebt bij AI-vindbaarheid

Dit is de lijst waar het echt om draait, in de volgorde waarin ik hem zou aanpakken.

1. 1AI-crawlers toelaten. Blokkeer je GPTBot of PerplexityBot in je robots.txt, dan sluit je jezelf uit. Wat elke crawler doet en of je hem moet toelaten, staat in mijn overzicht van AI-crawlers in robots.txt.
2. 2Antwoord direct geven. Zet het antwoord op de vraag van de pagina in de eerste alinea, niet na drie alinea's aanloop. Een model dat een stuk tekst zoekt om te citeren, pakt het blok dat op zichzelf leesbaar is.
3. 3Feiten opschrijven die je kunt controleren. Prijzen, plaatsnamen, doorlooptijden, aantallen. Vage claims worden niet geciteerd, concrete wel.
4. 4Je Google Bedrijfsprofiel compleet maken. Bij lokale vragen is dit de meest geciteerde bron die er is.
5. 5Reviews verzamelen. Niet voor de sterren, maar omdat het een van de weinige bronnen buiten je eigen domein is die een model vertrouwt.
6. 6Je gegevens overal gelijk trekken. Naam, adres, telefoonnummer, precies dezelfde schrijfwijze op elke plek waar je staat.

Wat je niet in de hand hebt, en waar je dus niet in moet investeren

Even zo belangrijk. Je kunt niet bepalen hoe zwaar een model een bron laat wegen, je kunt geen correctie indienen, en je kunt niet betalen voor een plek in een AI-antwoord. Er zijn inmiddels partijen die dat wel suggereren. Wees daar voorzichtig mee.

Ook onhaalbaar: sturen in welke bewoording een systeem je noemt. Ik heb geprobeerd om via herhaalde formuleringen op eigen pagina's een bepaalde omschrijving terug te zien komen. Dat werkte deels, maar niet betrouwbaar, en het maakte de teksten slechter om te lezen. Schrijf voor de lezer en accepteer dat de samenvatting niet altijd is wat je zelf zou kiezen.

Hoe vaak een AI-antwoord over je bedrijf verandert

Sneller dan een Google-positie, en dat is wennen. Ik heb dezelfde vraag over mijn eigen bedrijf in één week drie keer gesteld en drie verschillende antwoorden gekregen, met deels andere bronnen eronder. Dat komt doordat het live-zoekgedeelte elke keer opnieuw een zoekopdracht formuleert, en een kleine variatie in die zoekopdracht andere pagina's oplevert.

Praktisch gevolg: één test zegt niets. Je moet dezelfde set vragen periodiek stellen en kijken naar het patroon, niet naar het losse antwoord. Hoe je dat in twintig minuten opzet met een vaste set prompts, beschrijf ik in zo test je of ChatGPT je bedrijf noemt.

Wat mij opviel toen ik dit een paar maanden bijhield: het antwoord werd stabieler naarmate er meer onafhankelijke bronnen over hetzelfde bedrijf te vinden waren. Bij een bedrijf met één website en verder niks zwabbert het antwoord alle kanten op. Bij een bedrijf met een compleet profiel, een stapel reviews en een paar vermeldingen elders staat er elke keer ongeveer hetzelfde. Consistentie in de bronnen levert consistentie in het antwoord.

Waarom AI-vindbaarheid nu makkelijker is dan gewone SEO

Bij gewone zoekresultaten strijd je om tien plekken, en die tien zijn bezet door partijen die er al jaren zitten. Bij een AI-antwoord is er geen top tien. Er worden drie tot zes bronnen gebruikt, en de selectie daarvan hangt sterker af van hoe goed een pagina de vraag beantwoordt dan van hoeveel links die pagina heeft.

Dat is een echte kans voor een klein bedrijf, en hij is tijdelijk. Op dit moment is er in het Nederlands nauwelijks goed materiaal over de meeste vakonderwerpen. Wie er nu staat, staat er straks nog steeds, want een model dat een bruikbare bron heeft gevonden blijft die gebruiken. Over twee jaar is dit veld net zo druk als gewone SEO nu is. Het verschil tussen GEO en SEO en waarom je ze allebei nodig hebt, werk ik daar verder uit.

Voor de volledigheid: dit gaat over zichtbaarheid, niet over verkeer. Een AI-antwoord dat jou noemt levert vaak geen klik op, want de vraag is al beantwoord. Wat je wint is dat je genoemd wordt op het moment dat iemand een keuze maakt. Dat is een ander soort waarde dan een bezoeker, en je moet het ook anders meten. Hoe je dat doet, zonder jezelf rijk te rekenen, staat in hoeveel bezoekers je nodig hebt voor één klant.